Skagi

Svæðið er tilnefnt vegna vistgerða á landi, fugla og sela.

Skagi á Íslandskorti
Rifsnes á Skaga
Picture: Arnþór Garðarsson

Rifsnes á Skaga.

Mörk

Utanverður Skagi, milli Húnaflóa og Skagafjarðar, ásamt fjöru og grunnsævi. Svæðið fylgir ströndinni og nær yfir nærliggjandi eyjar og sker. Til suðurs afmarkast það við Fjallsöxl og nær suður fyrir Þverárvötn og Bjarnarfell.

Stærð

552,7 km2

Hlutfall lands: 80%
Hlutfall fjöru: <1%
Hlutfall sjávar: 12%
Hlutfall fersks vatns: 7%

Svæðislýsing

Láglent svæði með býlum við strönd en heiðaland þar upp af með fjölda stöðuvatna; mýrar og flóar í lægðum en grýttir hryggir og hæðir með melum og rýru mólendi þegar ofar dregur. Fengsæl veiðivötn, ríkulegt fuglalíf við sjávarsíðuna og inn til heiða. Ströndin er víðast hvar fremur lág og lítt vogskorin og einkennist af brimasömum hnullungafjörum. Einnig er þar að finna sjávarlón og strandvötn. Landbúnaður er stundaður á svæðinu, meðal annars æðardúntekja og mikil veiði er í vötnum. Alaskalúpína hefur dreift sér um heiðina á síðastliðnum árum. Landselslátur eru víða meðfram ströndinni og á eyjum og skerjum, til dæmis við Kálfshamarsvík, Gafley og fleiri eyjum norður af Skaga en útselslátur eru á Landey.

Forsendur fyrir vali

Ósnortnar mýrar og flóar inni á heiðinni, víðáttumikil svæði með starungsmýrarvist og runnamýravist. Alþjóðlega mikilvægt varpland æðarfugls, álftar og himbrima og eins verpur á svæðinu talsvert af lómi og duggönd sem eru forgangstegundir. Loks er Skagi alþjóðlega mikilvægur fyrir helsingja á fartíma og straumönd á veturna. Á skerjum og eyjum umhverfis Skaga eru landselslátur þar sem hafa verið yfir 450 selir en þar hefur landsel fækkað um 89,5%.

Vistgerðir

Forgangsvistgerðir
  Vistgerð Km2 % af heildarflatarmáli
Land Runnamýravist á láglendi 10,36 2
Land Starungsmýravist 102,89 3

Fuglar

Forgangstegundir fugla
Tegund  Árstími  Fjöldi  Ár  % af íslenskum stofni
Lómur Varp **30 2012 2
Himbrimi Varp *40 2016 8
Álft Varp **126 2012 1
Helsingi Far 4.259 1994 11
Duggönd Varp 38 2012 1
Æður Varp 8.000 1999 3
Straumönd Vetur 260 1999 2
*Þekkt óðul
**Pör 

Sjá einnig ítarlegri umfjöllun um fuglasvæðið Skagi.

Selir

Tegund  Lægsti fjöldi
(1980–2018)
Hæsti fjöldi
(1980–2018)
% af
Norðvesturstofni 
Hæsta % af
íslenskum stofni
Núverandi % af
íslenskum stofni
Landselur 53 (2016) 456 (1980) 15,2 (1980) 3,8 (2003) 1,2 (2018)

Ógnir  

Framræsla, útbreiðsla lúpínu og vaxandi ferðamennska. Þættir sem taldir eru geta haft áhrif á fækkun sela eru veiðar, þar með taldar veiðar við laxveiðiár og hjáveiðar, og truflun.

Aðgerðir til verndar

Framræsla verði ekki meiri en orðið er og endurheimt votlendis þar sem landnýting leyfir. Hindra útbreiðslu alaskalúpínu um svæðið og viðhalda léttri sauðfjárbeit til að auðvelda það. Stýra umferð ferðafólks. Brýnt er að tryggja vernd sela í látrum og nærliggjandi grunnsævi þar sem fæðuöflun fer fram.

Núverandi vernd

Aðrar náttúruminjar Númer
Kálfshamarsvík á Skaga 409
Ketubjörg á Skaga 419
Rifsnes á Skaga 426
Ásbúðnavatn, Torfavatn og Þangskálavatn á Skaga 427

Kortasjá

Skagi í kortasjá

Útgáfudagsetning

5. apríl 2018, uppfært 2. apríl 2019, 26. maí 2020, viðbótartillögur um seli gefnar út 3. desember 2020.