Melrakkaslétta

Svæðið er tilnefnt vegna ferskvatnsvistgerða, fjöruvistgerða og fugla.

Melrakkaslétta á Íslandskorti
Sigurðarstaðavík á Melrakkasléttu
Picture: Sigríður Kristinsdóttir

Sigurðarstaðavík á Melrakkasléttu.

Mörk

Melrakkaslétta ásamt fjörum og strandlónum. Suðurmörkin liggja frá Magnavík suðaustur að Múlum og þaðan norðaustur í Sjóhúsavík.

Stærð

1121,1 km2

Hlutfall lands: 91%
Hlutfall fjöru: 1%
Hlutfall sjávar: 4%
Hlutfall fersks vatns: 4%

Svæðislýsing

Melrakkaslétta er að mestu láglent heiðaland milli Leirhafnarfjalla og Illugafjalls og Bláskriðu sunnan Raufarhafnar. Vesturheiðin er þurrlend og að mestu mólendi en Austursléttan er rakari og eru þar fjöldi tjarna, smávötn og mýrlendi. Fjalllendi út til sjávarins að austan er mjög blásið með melum, moldum og grasgeirum. Leirhafnarfjöll eru gróðurlítil móbergsfjöll en þar er að finna nyrstu skógarleifar á landinu. Graslendi og mólendi er með sjónum, víða talsvert rofið. Syðst á svæðinu eru hraun (Kerlingarhraun) og tungur frá því allt niður til sjávar að vestan og austan. Landsvæðið er strjálbýlt, sauðfjárbúskapur hefur dregist saman og býlum fækkað. Þéttbýli er á Kópaskeri og Raufarhöfn. Með ströndinni að norðan eru víkur þar sem grynningar og flæðireinar eru áberandi, með leirbornum hnullunga- og malarbotni. Brimsemi er lítil innst í víkunum, en mun meiri allra yst. Lífríki er allfjölbreytt, einkum við ströndina, þar sem er fjöldi sjávarlóna, vatna og víka. Ríkulegt fuglalíf. Inn til heiða eru víðlend varplönd mófugla og mikilvæg búsvæði rjúpu og fálka.

Forsendur fyrir vali

Nyrst á svæðinu eru fjöruspildur við Skálaneslón, Oddsstaðalón, Skinnalón og Neslón. Þar eru klóþangsfjörur, klóþangsklungur og fjölskrúðugt lífríki, auk gulþörungaleiru innst í Neslóni. Kaldar lindir eru nærri sjó og í þeim má finna bleikju og grunnvatnsmarflær. Bleikjan er staðbundin auk göngubleikju. Á þessu svæði eru líklega huliðstegundir (e. cryptic species) af grunnvatnsmarflóm sem ekki eru annars staðar. Alþjóðlega mikilvægt svæði fyrir æður, ritu, kríu, álku, lóm og himbrima á varptíma og á fartíma fyrir rauðbrysting, sanderlu, sendling og tildru. Sendlingur að vetrarlagi uppfyllir einnig alþjóðleg viðmið svo og grágæs í fjaðrafelli. Þá er þarna mikið fálkavarp.

Vistgerðir

Forgangsvistgerðir
  Vistgerð Km2 % af heildarflatarmáli
Ferskvatn Kaldar lindir <0,01 5
Fjara Gulþörungaleirur <0,01 <1
Fjara Klóþangsfjörur 0,18 <1
Fjara Klóþangsklungur 0,63 1

Fuglar

Forgangstegundir varpfugla: sjófuglar.
Tegund  Árstími  Fjöldi (pör) Ár  % af íslenskum stofni
Æður Varp 8.000 1999 3
Rita Varp 14.212 2006–2008 2
Kría Varp 10.000 2016 5
Álka Varp 1.006 2008 <1

Sjá einnig ítarlegri umfjöllun um sjófuglasvæðið Melrakkaslétta.

Forgangstegundir annarra varpfugla
Tegund  Árstími  Fjöldi (pör) Ár  % af íslenskum stofni
Lómur Varp 110 2016 7
Himbrimi Varp *16 2016 3
Fálki Varp *14 2016 2
*Þekkt óðul

Sjá einnig ítarlegri umfjöllun um votlendisfugla og aðra fugla á Melrakkasléttu.

Forgangstegundir vetrargesta, far- og fellifugla.
Tegund  Árstími  Fjöldi (fuglar) Ár  % af íslenskum stofni
Grágæs Fellir 4.029 2011 4
Rauðbrystingur Far 7.300 1990 2
Sanderla Far 3.700 2011 2
Sendlingur Far 2.000 1986 4
Sendlingur Vetur 2.200 2012 4
Tildra Far 10.000 2011 7

Sjá einnig ítarlegri umfjöllun um fjöru- og grunnsævissvæðið Melrakkaslétta.

Ógnir  

Litlar.

Aðgerðir til verndar

Takmarka frekara rask í fjöru en orðið er.

Núverandi vernd

Aðrar náttúruminjar Númer
Röndin við Kópasker 537
Melrakkaslétta norðanverð 538

Kortasjá

Melrakkaslétta í kortasjá

Útgáfudagsetning

5. apríl 2018, uppfært 31. maí 2018, uppfært 26. febrúar 2019, uppfært 2. apríl 2019.